„Każda rzeczywistość mówi własnym napięciem, własnym procesem, który w każdym jej fragmencie gdzieś się dokonuje. I dlatego powstają takie, a nie inne obrazy.” – powiedział prof. Sławomir Ratajski podczas „Dwugłosu”.
Wydarzenie miało formę dialogu – charakterystyczną dla cyklu „Dwugłos”. Rozmowa między artystą a jego rozmówcą pozwoliła spojrzeć na twórczość Ratajskiego zarówno z perspektywy samego autora, jak i badacza sztuki.
Jan Stanisław Wojciechowski podkreślał, że śledzi twórczość artysty od wielu lat i miał okazję obserwować kolejne etapy jego rozwoju. Dzięki temu rozmowa dotyczyła nie tylko samych obrazów, lecz także kontekstu ich powstawania i przemian zachodzących w malarstwie Ratajskiego na przestrzeni lat.
Premiera katalogu wystawy
Spotkanie otworzyła Agnieszka Bebłowska Bednarkiewicz i zaprezentowała katalog towarzyszący wystawie „Fragmenty Rzeczywistości”. Publikacja przygotowana przez Narodowe Centrum Kultury zawiera reprodukcje prac prezentowanych w galerii oraz teksty przybliżające twórczość artysty.
Katalog jest już dostępny w sprzedaży w galerii oraz na stronie: sklep.nck.pl.
Wystawa jako spojrzenie na różne etapy twórczości
Rozmowę rozpoczęto od spojrzenia na wystawę jako całość. Jan Stanisław Wojciechowski zwrócił uwagę, że ekspozycja nie tylko prezentuje najnowsze obrazy, ale pozwala również sięgnąć do wcześniejszych etapów drogi twórczej artysty.
Obecność starszych prac – w tym obrazów z początków kariery – daje możliwość zobaczenia, jak zmieniało się jego malarstwo oraz jakie doświadczenia doprowadziły do powstania obecnego cyklu.
Malarstwo jako praca z materią
Jednym z ważnych tematów rozmowy była sama materia malarska. Wojciechowski przypomniał moment, gdy po raz pierwszy zobaczył nowe obrazy Ratajskiego – prace, w których farba była intensywnie rozlewana i mieszana na płótnie.
Jak wspominał, widok ten budził skojarzenia z malarstwem gestu i z praktyką action painting, choć – jak zaznaczył – sposób pracy Ratajskiego różni się od klasycznych przykładów tego nurtu.
W tych obrazach istotny jest bowiem sam ruch farby. Materia malarska spływa, podlega grawitacji, a jej zachowanie współtworzy ostateczną kompozycję.
Obraz jako zapis procesów zachodzących w rzeczywistości
W trakcie rozmowy artysta podkreślał, że jego obrazy nie są dla niego czystą abstrakcją.
Jak mówił, interesuje go raczej uchwycenie procesów, które zachodzą w świecie – w naturze i w materii. Obraz staje się więc zapisem tych zjawisk: ruchu, napięcia czy energii obecnej w rzeczywistości.
W tym sensie malarstwo może być sposobem obserwowania i powtarzania procesów zachodzących w świecie, choć odbywa się to za pomocą środków malarskich – koloru, materii i światła.
„Fragmenty rzeczywistości”
Tytuł wystawy odnosi się do sposobu, w jaki artysta postrzega otaczający świat.
Ratajski mówił o fragmentach rzeczywistości jako o elementach większej struktury – powtarzających się układach, które mogą przywodzić na myśl fraktalne formy. Każdy obraz pokazuje jedynie wycinek tej struktury, ale jednocześnie sugeruje jej dalszy ciąg i nieskończoność.
Początek obrazu: emocja i intuicja
Artysta podkreślał również, że punktem wyjścia do pracy bywa często intuicja lub emocja.
Proces malowania polega na tym, by pozwolić materii „zadziałać” – by farba mogła się rozlewać, układać i tworzyć własne struktury. Dopiero w trakcie pracy zaczyna ujawniać się to, co ostatecznie stanie się obrazem.
Rozmowa o malarstwie i filozofii
Pod koniec spotkania rozmowa zeszła także na bardziej filozoficzne pytania o relację między sztuką a rzeczywistością.
Wojciechowski zwrócił uwagę, że w wypowiedziach artysty pojawiają się odniesienia do współczesnych debat filozoficznych dotyczących natury rzeczywistości i materii. W tym sensie malarstwo Ratajskiego można odczytywać nie tylko jako praktykę artystyczną, lecz także jako formę refleksji nad światem.
Obejrzyj relację na żywo na naszym profilu FB.
