Południk 21. Czapski–Kozera | otwarcie wystawy
W związku z obchodami Roku Józefa Czapskiego, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 9 kwietnia otworzyliśmy wystawę Południk 21. Czapski – Kozera. Ekspozycja, jest spotkaniem dwóch artystów, którzy choć nigdy się nie poznali, to połączyła ich sztuka i… argentyńskie ścieżki.
Gości powitała Ewa Zbroja, reprezentująca Narodowe Centrum Kultury. Podkreśliła, że wystawa nie jest jedynie przypomnieniem dorobku Józefa Czapskiego, lecz także zaproszeniem do ponownego wsłuchania się w jego sposób widzenia świata.
Otwarcie wystawy zgromadziło osoby szczególnie związane z jej powstaniem oraz z dziedzictwem Czapskiego. Wśród nich znalazła się również Marta Cienkowska, ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która podkreśliła znaczenie takich spotkań dla budowania żywej relacji ze sztuką.
Z kolei Michał Kosiorek, zastępca dyrektora Narodowego Centrum Kultury, mówił o wystawie jako o kolejnym spotkaniu z Czapskim, które nie daje się łatwo zamknąć w jednej interpretacji. Tytułowy południk nie wyznacza granicy, lecz staje się osią, wokół której splatają się różne doświadczenia – przeszłość i teraźniejszość, pamięć i jej współczesne przetworzenia.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska akademickiego, kolekcjonerzy oraz autorzy tekstów do katalogu, który powstaje jako dopełnienie, a zarazem przedłużenie ekspozycji. Wśród gości specjalnych znalazł się m.in. sam artysta, Grzegorz Kozera, Murielle Gagnebin, przyjaciółka Józefa Czapskiego oraz Paweł Rodak, określony przez kuratorkę jako „duch opiekuńczy” wystawy.
Podróż jako doświadczenie sztuki
Centralną postacią ekspozycji jest postać Józefa Czapskiego. Jego twórczość została potraktowana jako punkt wyjścia, ale nie w sensie zamkniętej opowieści. Raczej jako żywe źródło, do którego można powracać, by na nowo odczytywać zapisane w nim doświadczenie świata.
Kuratorka wystawy, Katarzyna Haber, skierowała uwagę widzów na rysunki Józefa Czapskiego, które wyznaczają rytm całej narracji. Rysunek jawi się tutaj jako pierwsze poruszenie myśli, jako próba uchwycenia chwili jeszcze zanim zostanie ona nazwana. Jest formą skupienia, czułej obserwacji i jednocześnie zapisem obecności.
W tę przestrzeń wchodzi twórczość Grzegorza Kozery, stypendysty NCK, której źródłem stała się podróż śladami Czapskiego do Argentyny. Kolaże artysty wyrastają z fragmentów tej drogi, z materiałów odnalezionych, ale także z tych wyobrażonych, dopowiedzianych, nieoczywistych.
Powstaje w ten sposób opowieść o podążaniu czyimś tropem. Nie jest to jednak rekonstrukcja, lecz raczej próba rozmowy ponad czasem. Prace Kozery nie tyle odtwarzają rzeczywistość, ile ją rozszczepiają i układają na nowo, otwierając przestrzeń dla kolejnych znaczeń.
Widz zostaje zaproszony do podobnego gestu. Do uważnego śledzenia rytmu Czapskiego, jego skupienia i delikatności spojrzenia, a równocześnie do konfrontowania ich z współczesnym językiem kolażu, który zapis przekształca i rozwija.
Ekspozycja została stworzona nie jako zamknięte wydarzenie, lecz jako proces rozciągnięty w czasie. Potrwa do 14 czerwca i będzie rozwijać się poprzez kolejne spotkania, warsztaty i dyskusje. Już 25 kwietnia zaplanowano warsztat kolażu prowadzony przez Grzegorza Kozerę, który pozwoli uczestnikom wejść bliżej w jego sposób pracy.
W kolejnych tygodniach pojawią się także goście, którzy przybliżą konteksty biograficzne i intelektualne związane z twórczością Czapskiego. Organizatorzy zapraszają do śledzenia programu wydarzeń, podkreślając, że doświadczenie wystawy wykracza poza samą przestrzeń galerii.
Obejrzyj relację na żywo z otwarcia: LINK
Józef Czapski (1896–1993) – malarz, pisarz, krytyk i współtwórca paryskiej Kultury, jeden z filarów Komitetu Paryskiego, którego wpływ na polskie malarstwo XX wieku pozostaje nie do przecenienia.
Grzegorz Kozera (ur. 1983) – malarz i twórca kolaży, absolwent ASP w Warszawie i historyk sztuki. W swojej twórczości prowadzi dialog z tradycją, traktując ją jako pole gry znaczeń i odniesień do wielkich mistrzów. Był stypendystą NCK.
